ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂವಿಧಾನ ವಿಧಿಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 79 ಪ್ರಕಾರ ಸಂಸತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆ ಎಂಬ ಮೂರು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಧಿ 80 ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ರಚನೆಗೆ, ವಿಧಿ 81 ಲೋಕಸಭೆಯ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

Delimitation ಎಂದರೇನು?

Delimitation ಎಂದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಮಾನ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 82 ಪ್ರತಿ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ Delimitation Commission ಮೂಲಕ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಧಿ 83 ಪ್ರಕಾರ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಧಿ 5 ವರ್ಷ. ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಶಾಶ್ವತ ಸದನವಾಗಿದ್ದು ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಿವೃತ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ವಿಧಿ 84 ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 25 ವರ್ಷ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ 30 ವರ್ಷ.

ವಿಧಿ 85 ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನ, prorogation ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಎರಡು ಅಧಿವೇಶನಗಳ ನಡುವೆ 6 ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರ ಇರಬಾರದು.

ಸಂಸತ್ತು ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ವಿಧಿ 123 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ Ordinance ಹೊರಡಿಸಬಹುದು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ಇದೇ ಅಧಿಕಾರ ವಿಧಿ 213 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಸಂಸತ್ತು ಮರುಸಭೆಯಾದ ನಂತರ Ordinance 6 ವಾರಗಳೊಳಗೆ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಅದು ಅಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ನೆನಪು: 79–Parliament | 80–Rajya Sabha | 81–Lok Sabha | 82–Delimitation | 83–Duration | 84–Qualification | 85–Sessions.