ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ

Formation of New Glacial Lakes in the Himalayas

Climate Change ಮತ್ತು Global Warming ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮನದಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು Glacial Retreat ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮನದಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಸರಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗಿದ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಹೊಸ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳು—Glacial Lakes ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ?

• ಹಿಮನದಿಯು ಕರಗಿದಾಗ ಹೊರಬರುವ Meltwater ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ:
• ಹಿಮನದಿ ಸವೆತದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು
• ಹಿಮನದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ Moraineಗಳ ಹಿಂದೆ
• ಹಿಮನದಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ
• ಹಿಮ ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಕುಸಿತದಿಂದ ನದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತಡೆ ಉಂಟಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ

ಹಿಮನದಿಗಳು ಸಾಗಿಸುವ ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಅವಶೇಷಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು Moraine ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು Natural Damನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೊರೈನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

GLOF ಎಂದರೇನು?

ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರವನ್ನು ತಡೆದಿರುವ ಮೊರೈನ್ ಅಥವಾ ಹಿಮದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಒಡೆದಾಗ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು Glacial Lake Outburst Flood–GLOF, ಅಂದರೆ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರವಾಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಮ, ಬಂಡೆಗಳು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರದ ಅವಶೇಷಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು Flash Flood ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

GLOF ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣಗಳು

• ಹಿಮನದಿಗಳ ವೇಗವಾದ ಕರಗುವಿಕೆ—Rapid Glacier Melting
• ಸರೋವರದ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು
• ಮೊರೈನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ದುರ್ಬಲತೆ
• ಹಿಮಕುಸಿತ—Avalanche
• ಬಂಡೆಕುಸಿತ—Rockfall
• ಭೂಕಂಪ—Earthquake
• ತೀವ್ರ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಳೆ
• ಶಾಶ್ವತ ಹಿಮಮಣ್ಣಿನ ಕರಗುವಿಕೆ—Permafrost Thawing
• ಮೊರೈನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ನೀರು ಸೋರಿಕೆಯಾಗುವುದು

ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು

GLOF ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ:

ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮುಳುಗಬಹುದು

ಜೀವ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು

ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಬಹುದು

Hydropower Projects ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು

ಕೃಷಿಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ನಾಶವಾಗಬಹುದು

ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ನದಿಪಾತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು

ಪ್ರವಾಹವು ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಹರಡಬಹುದು

ಹೀಗಾಗಿ GLOF ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು Disaster Management, Water Security, Energy Security ಮತ್ತು Transboundary Cooperationಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.

ಹಿಮಾಲಯ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ?

ಹಿಮಾಲಯವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಯುವ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರವಾದ Young Fold Mountain System ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು, ಸಡಿಲ ಬಂಡೆಗಳು, ಭೂಕಂಪ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

Hindu Kush–Himalayan Region ಭಾರತ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಚೀನಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಹಿಮನದಿ ಪ್ರವಾಹವು ಕೆಳಹರಿವಿನ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ:

• ಲಡಾಖ್
• ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
• ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
• ಉತ್ತರಾಖಂಡ
• ಸಿಕ್ಕಿಂ
• ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

Central Water Commission–CWC ಹಿಮಾಲಯದ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 2,485 ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 56 ಸರೋವರಗಳನ್ನು Very High-Risk Categoryಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಳಸಲಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು:

• ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ—Satellite Imagery
• ದೂರಸಂವೇದಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ—Remote Sensing
• ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ—GIS
• ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ—Drone Survey
• ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಹರಿವಿನ ಸಂವೇದಕಗಳು
• Automatic Weather Stations
• ಅಪಾಯ ನಕ್ಷೆ—Hazard Mapping
• ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಹ ಮಾದರೀಕರಣ

ಅಗತ್ಯ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳು

1. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸರೋವರಗಳ ನಿರಂತರ Satellite Monitoring

2. ಸರೋವರದ ನೀರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವುದು—Controlled Drainage

3. ಮೊರೈನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು

4. Early Warning System ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು

5. ಕೆಳಹರಿವಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಿಗೆ Evacuation Plan ರೂಪಿಸುವುದು

6. ನಿಯಮಿತ Mock Drills ನಡೆಸುವುದು

7. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ನಿರ್ಮಾಣ ತಡೆಯುವುದು

8. ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ GLOF Risk Assessment ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು

9. ಹಿಮಾಲಯದ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ Real-time Data Sharing ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದು

10. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಪತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮಹತ್ವ

ಈ ವಿಷಯವು Physical Geography, Climate Change, Himalayan Ecosystem, Disaster Management ಮತ್ತು Transboundary River Cooperationಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.

ಸಮಾರೋಪ: ಹೊಸ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಹಿಮಾಲಯದ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. Satellite Monitoring, Early Warning System, Scientific Risk Assessment ಮತ್ತು International Cooperation ಮೂಲಕ GLOF ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.

KPSC ಮಾದರಿಯ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. Glacial Lake Outburst Flood–GLOFಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

1. ಹಿಮನದಿಯ Meltwater ಮೊರೈನ್‌ಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಗ್ರಹವಾದಾಗ Glacial Lake ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು.

2. Avalanche, Earthquake ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಳೆ GLOFಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

3. Moraine Dam ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ Concrete Damಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

4. GLOF ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
B) 1, 2 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ
C) 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) 1, 2 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ

2. ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

1. Remote Sensing

2. Geographic Information System–GIS

3. Satellite Imagery

4. Water-Level Sensors

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ:

A) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ
B) 1, 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ
C) 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಮಾತ್ರ
D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲವೂ